ANKIETA JAKO TECHNIKA BADAWCZA

 

Ankieta (z francuskiego erqüete – badanie, dochodzenie) to inaczej badanie zjawisk masowych na podstawie odpowiednio opracowanego kwestionariusza.

Ankieta jest metodą zdobywania informacji przez pytanie wybranych osób za pośrednictwem drukowanej listy pytań, zwanej kwestionariuszem1. Ankietę można stosować jednorazowo, wysyłając kwestionariusz do badanych osób w celu udzielenia przez nie pisemnych odpowiedzi na pytania. Taka ankieta, zwana jednorazową, umożliwia zarejestrowanie opinii ludzi o jakimś zjawisku w danym momencie. Natomiast ankietę okresową stosuje się w regularnych odstępach czasu. Podpisana nazwiskiem jest ankietą imienną, a anonimowa jest ankietą bezimienną2.

M. Łobocki definiuje ankietę jako “arkusz z wydrukowanymi na nim pytaniami i wolnymi miejscami na wpisywanie odpowiedzi lub też z gotowymi odpowiedziami, spośród których osoby badane wybierają te, które uważają za prawidłowe”3. Ze względu na kategorie pytań wyróżniamy dwa rodzaje kwestionariuszy: kwestionariusz pytań otwartych i kwestionariusz pytań zamkniętych, skategoryzowanych.

Pytaniem otwartym lub wolnym nazywamy taką jego odmianę, w której odpowiadający nie jest skrępowany podanymi w kwestionariuszu możliwościami. Pytania zamknięte to nie tylko te, na które odpowiada się przez “tak”, “nie”, “nie wiem”. To również pytania zawierające różne możliwe warianty odpowiedzi do wyboru, na przykład: nigdy, rzadko, niekiedy, zawsze... .

Sformułowanie pytań w ankiecie nie może być dziełem przypadku, lecz wynikiem długich przemyśleń, i aby przyniosły pożądane rezultaty, muszą spełniać wiele warunków. Przy konstruowaniu schematu ankiety lub wywiadu należy brać pod uwagę następujące kwestie:

Pytania muszą być jasne, jednoznaczne, dokładne, dostosowane do języka, którym dane środowisko się posługuje oraz do wieku i wykształcenia pytanych osób.

Pytania muszą dotyczyć spraw ważnych i koniecznych, dlatego że liczba pytań nie może przekraczać granic psychofizycznej wytrzymałości badanych, z uwagi na to, iż w wyniku zmęczenia czy znużenia mogą udzielać mało wiarygodnych odpowiedzi.

Zaleca się stosowanie w pytaniach ankiety formy osobowej Pan / Pani, a w ankiecie stosowanej do uczniów – “Ty”.

Pytania nie mogą sugerować charakteru odpowiedzi.

Ankieta nie jest więc prostą techniką badawczą, posługiwanie się nią wymaga wprawy i znajomości szczegółów teoretycznych.

Poniżej przedstawiam przykład samodzielnie opracowanej ankiety, która może być przydatna dla nauczyciela, który otrzymuje wychowawstwo w danym zespole klasowym. Kwestionariusz jest skierowany do rodziców, a jego celem jest zbadanie sytuacji społeczno-ekonomicznej i środowiskowej ucznia.

 

Ankieta-kwestionariusz dla rodziców

 

...............................................................

Imię i nazwisko ucznia

Klasa ......................................................

Odpowiadając na pytania uczestniczy Pani/Pan w rzeczywistym zarządzaniu Szkołą. Zapewniam, że uzyskane od Państwa informacje zostaną wykorzystane tylko i wyłącznie w pracy wychowawczej, w celu nawiązania z wychowankiem obiektywnej, a jednocześnie ścisłej i wielostronnej współpracy.

Bardzo dziękuję za poświęcony czas oraz rzetelne i prawdziwe odpowiedzi. Proszę o wpisanie odpowiedzi w wykropkowane miejsca lub podkreślenie wybranego wariantu.

1. Miejsce zamieszkania: a/ wieś b/ miasto

2. Płeć dziecka .................................................

3. Pochodzenie społeczne dziecka:

a/ inteligenckie b/ inteligencko-robotnicze c/ robotnicze

d/ robotniczo-chłopskie e/ chłopskie f/ rzemieślnicze

4. Wykształcenie rodziców:

a/ matki........................................zawód..........................godz. pracy.....................

b/ ojca..........................................zawód..........................godz. pracy.....................

5. Rodzice ucznia:

a/ obydwoje żyją b/ żyje tylko matka c/ żyje tylko ojciec

d/ żadne z rodziców nie żyje e/ powtórne małżeństwo ojca

f/ powtórne małżeństwo matki

6. Liczba rodzeństwa................................... wiek rodzeństwa................................

7. Którym z kolei dzieckiem jest uczeń tej klasy ...................................................

8. W jakich warunkach dziecko się wychowuje

a/ bardzo dobre b/ dobre c/ dostateczne d/ złe e/ bardzo złe

9. Zachowanie dziecka na co dzień:

a/ spokojne b/ przystępne c/ śmiałe d/ pogodne e/ odważne f/ ponure

g/ lękliwe h/ uparte i/ złośliwe j/ agresywne k/ egoistyczne

10. Czy dziecko posiada własny pokój:

a/ posiada b/ dzieli pokój z rodzeństwem c/ ma wydzielone stałe miejsce do nauki we wspólnym pokoju rodzinnym

11. Czy dziecko chętnie chodzi do szkoły:

a/ bardzo chętnie b/ chętnie c/ czasami chętnie d/ raczej niechętnie

e/ niechętnie

12. Szczególne upodobania i zainteresowania dziecka:

a/ czytanie książek b/ pisanie wierszy, opowiadań, bajek

c/ rysowanie      d/ majsterkowanie

e/ układanie rebusów, zagadek, krzyżówek f/ śpiewanie piosenek

g/ uprawianie sportu h/ oglądanie audycji telewizyjnych

i/ oglądanie filmów, seriali j/ praca z komputerem

k/ inne.....................................................................................................................

13. Czym najchętniej zajmuje się dziecko w domu, kiedy wróci ze szkoły:

a/ czytanie książek: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ pisanie wierszy, opowiadań, bajek: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

c/ rysowaniem: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

d/ majsterkowaniem: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

e/ układaniem rebusów, krzyżówek, zagadek: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

f/ oglądaniem audycji telewizyjnych: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

g/ oglądaniem filmów, seriali: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

j/ pracą z komputerem: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

k/ zabawami na świeżym powietrzu: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

l/ inne – jakie......................................................................................................

14/ Jakich przedmiotów najbardziej lubi się uczyć:

a/ język polski b/ matematyka c/ historia d/ geografia e/ biologia (przyroda) f/ plastyka g/ technika h/ informatyka i/ język obcy

j/ innych – jakich..................................................................................................

15 Ile czasu dziennie poświęca na naukę:

a/ 1 godz. b/ 1,5 - 2 godz. c/ 2-3 godz.

16. Czy jego zainteresowanie nauką jest:

a/ duże b/ średnie c/ niewielkie

17. Czy dziecko uczy się:

a/ samodzielnie b/ z rodzicami c/ z rodzeństwem d/ z kolegą

18. Czy korzysta ze słowników, encyklopedii:

a/ bardzo często b/ często c/ rzadko d/ bardzo rzadko e/ nigdy

19. Czy w domu zadaje pytania o tematyce naukowej, czy lubi rozmawiać

na tematy z interesującej go dziedziny wiedzy; jeśli tak, to z kim i o czym:

a/ z matką; o czym..............................................................................................

b/ z ojcem; o czym..............................................................................................

c/ ze starszym rodzeństwem; o czym.....................................................................

d/ z dziadkami; o czym..........................................................................................

e/ z kim innym; o czym..........................................................................................

20. Jakie książki gromadzi i lubi czytać dziecko:

a/ lektury: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ bajki: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

c/ komiksy: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

d/ inne: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

21. Jakie programy telewizyjne ogląda:

a/ przyrodniczo-geograficzne: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ audycje dydaktyczne: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

c/ bajki: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

d/ inne: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

22. Kto z domowników w największej mierze opiekuje się dzieckiem, skłania do obowiązków i egzekwuje ich wykonanie;

a/ matka: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ ojciec: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

23. Jak często matka, ojciec lub inny członek rodziny poświęca czas dziecku na:

a/ pomoc w nauce: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ zabawę: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

c/ rozmowę: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

d/ wyjście do kina: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

e/ wspólną wycieczkę: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

f/ wspólne czytanie książek, czasopism: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy.

24. Czy dziecko jest przez domowników chwalone za wyniki w nauce:

a/ systematycznie

b/ sporadycznie

c/ nie jest motywowane

25. Czy za dobre i bardzo dobre wyniki w nauce dziecko jest nagradzane:

a/ słownie: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ materialnie: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

26. Czy za niskie/złe wyniki w nauce dziecko jest w domu karane:

a/ słownie: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

b/ fizycznie: bardzo często, często, rzadko, bardzo rzadko, nigdy;

27. Jak często rodzice kontaktują się ze szkołą w sprawie wyników w nauce
i zachowaniu swojego dziecka:

a/ bardzo często b/ często c/ rzadko d/ bardzo rzadko e/ nigdy

28. Czy dziecko uczestniczy w zajęciach pozalekcyjnych:

a/ kółka zainteresowań; jakie...............................................................................

b/ zajęcia rekreacyjne; jakie.................................................................................

c/ inne; jakie.........................................................................................................

 

Dziękuję za wypełnienie ankiety!

 

 

Powyższą ankietę można modyfikować w zależności od wieku szkolnego i indywidualnych właściwości danego zespołu klasowego.

 

 


Przypisy:

1) W. Zaczyński, Praca badawcza nauczyciela, Warszawa 1976, s. 158.

2) W. Okoń, Słownik pedagogiczny, Warszawa 1975, s. 22.

3) M. Łobocki, Metody badań pedagogicznych, Warszawa 1967, s. 268

 


 

Mgr Celina Wanat – nauczycielka Szkoły Podstawowej w Samoklęskach.